Από τη Νόρα Ράλλη“Συγχαίρουμε τη συνεργασία Ελλάδας και Τουρκίας για τη συντήρηση των βυζαντινών μνημείων. Για εμάς τους χριστιανούς, η Αγία Σοφία είναι η Μεγάλη Εκκλησία”, είπε την Τρίτη ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Κωνσταντινούπολης, μιλώντας στην παρουσίαση του βιβλίου “Η ελληνική συμβολή στη συντήρηση της Αγίας Σοφίας” της καθηγήτριας του Μετσόβιου Πολυτεχνείου, Τόνιας Μοροπούλου. Ο Οικουμενικός Πατριάρχης εξήρε τις προσπάθειες που γίνονται τελευταία για τη συντήρηση της βυζαντινής κληρονομιάς της Πόλης. “Είναι προς τιμήν της τουρκικής κοινωνίας το ενδιαφέρον που επιδεικνύει για τη συντήρηση των βυζαντινών μνημείων”, είπε. Ο γενικός γραμματέας της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης Istanbul 2010, Μεχμέτ Γκιοκχάν, που οργάνωσε την παρουσίαση του βιβλίου τόνισε πως ο οργανισμός τον οποίο διευθύνει συνεισφέρει στο ερευνητικό πρόγραμμα για τη συντήρηση της Αγίας Σοφίας, “ένα από τα σημαντικότερα κομμάτια της πολιτισμικής κληρονομιάς της Πόλης”, όπως χαρακτηριστικά είπε. Το βιβλίο της κ. Μοροπούλου αφορά τα ερευνητικά προγράμματα που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο κοινής συνεργασίας που υπεγράφη πριν από 16 χρόνια, μεταξύ των Πανεπιστημίων Princeton, Βοσπόρου και του Εθνικoύ Μετσoβίου Πολυτεχνείου για τη συντήρηση και την προστασία στο πέρασμα του χρόνου του κτιρίου της Αγίας Σοφίας.
Η Αγία Σοφία, γνωστή και ως Ναός της Αγίας του Θεού Σοφίας ή απλά η Μεγάλη Εκκλησία, ήταν από το 360 μέχρι το 1453 ορθόδοξος καθεδρικός ναός της Κωνσταντινούπολης, με εξαίρεση την περίοδο 1204-61 κατά την οποία ήταν ρωμαιοκαθολικός ναός, που μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης μετατράπηκε σε τζαμί μέχρι το 1934 και αποτελεί σήμερα μουσειακό χώρο. Ανήκει στις κορυφαίες δημιουργίες της βυζαντινής ναοδομίας, πρωτοποριακού σχεδιασμού, και υπήρξε σύμβολο της πόλης, τόσο κατά τη βυζαντινή όσο και κατά την οθωμανική περίοδο. Το παρόν κτίσμα ανεγέρθηκε τον 6ο αιώνα, επί βασιλείας του Ιουστινιανού Α', από τους μηχανικούς Ανθέμιο από τις Τράλλεις (σημ. Αϊδίνιο) και Ισίδωρο από τη Μίλητο. Στο ίδιο σημείο, επί του πρώτου λόφου της Κωνσταντινούπολης και σε κοντινή απόσταση από το Μέγα Παλάτιον και τον Ιππόδρομο της πόλης, είχαν χτιστεί παλαιότερα δύο ακόμα ναοί που καταστράφηκαν από πυρκαγιά. Το οικοδόμημα ακολουθεί τον αρχιτεκτονικό ρυθμό της βασιλικής με τρούλο και συνδυάζει στοιχεία της πρώιμης βυζαντινής ναοδομίας, σε πολύ μεγάλη κλίμακα. Αρχιτεκτονικές επιρροές της Αγίας Σοφίας εντοπίζονται σε αρκετούς μεταγενέστερους ορθόδοξους ναούς αλλά και σε οθωμανικά τζαμιά, όπως στο τέμενος του Σουλεϊμάν και στο Σουλταναχμέτ τζαμί. Εκτός από τον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό της, η Αγία Σοφία ξεχωρίζει επίσης για τον πλούσιο εσωτερικό διάκοσμό της, που σε μεγάλο βαθμό καταστράφηκε στην πορεία του χρόνου.
Κάποιος παλιός Ρωμιός (Ορθόδοξος Έλληνας) διηγείται, πως ο Θεός φώτισε
κάποτε το νου του αυτοκράτορα Ιουστινιανού, να κτίσει στην Κωνσταντινούπολη μια εκκλησία, που όμοιά της δεν είχε ξαναγίνει. Ζήτησε, λοιπόν, και βρήκε δυο ξακουστούς πρωτομάστορες, τον Ανθέμιο και τον Ισίδωρο. Έστειλε έπειτα σ' όλη την αυτοκρατορία, να του στείλουν ό,τι πολύτιμο και ταιριαστό για μια τέτοια πανώρια εκκλησία. Κι όλοι στέλνανε αυτά που ζητούσε, μάρμαρα πολύχρωμα, σκαλιστά κιονόκρανα... Όταν έβαζαν τα θεμέλια της εκκλησίας, ο αυτοκράτορας κάλεσε τον πατριάρχη να διαβάσει την ευχή "Περί συστάσεως εκκλησίας". Ο αυτοκράτορας τόσο πολύ ενδιαφερόταν για το έργο, ώστε το απομεσήμερο δεν αναπαυόταν, αλλά πήγαινε και παρακολουθούσε τους πετροκόπους και τους οικοδόμους. Δούλευαν εκατό μάστορες, καθένας με εκατό τεχνίτες και δέκα χιλιάδες ήταν όσοι εργάζονταν για το κτίσιμο. Πέρα απ' το μισθό, με εντολή του αυτοκράτορα έπαιρναν κάτι σαν φιλοδώρημα δυο φορές την εβδομάδα. Πανύψηλες κολόνες από πράσινο (οφίτης) και κόκκινο (πορφυρίτης) μάρμαρο βαστούσαν στα κιονόκρανά τους τα δυνατά τόξα. Κι αυτά με τη σειρά τους στήριζαν στη ράχη τους τον τεράστιο τρούλο με τα σαράντα παράθυρα. Όλα τα δοκάρια ήταν δεμένα με σίδερο και στερεωμένα με μολύβι. Τον ασβέστη ανακάτευαν με λάδι, αντί για νερό, ώστε να μείνει στους αιώνες το κτίριο στέρεο και ανθεκτικό. Τα τούβλα έστειλε ο Ιουστινιανός να τα φτιάξουν στη Ρόδο με ελαφρό χώμα, για να ΄ναι πολύ μεγάλα και ίσα στο βάρος. Επάνω τους ήταν χαραγμένη με σφραγίδα η εξής φράση: "Ο Θεός ας είναι στο μέσο της εκκλησίας, κι αυτή ας μην πέσει ποτέ". Τους τοίχους τους στόλισαν με μάρμαρα και βάλανε λείψανα αγίων στις μεγάλες κολόνες. Το δάπεδο ήταν στρωμένο με μάρμαρα σπάνια πρασινωπά, αλλά και στο χρώμα του ροδοπέταλου. Για να φτιάξουν την αγία Τράπεζα έλιωσαν χρυσό, ασήμι και άλλα μέταλλα. Στην αυλή, μπροστά στην εκκλησία, κτίσανε μια κρήνη για τον προσκυνητή. Πάνω της χάραξαν μια επιγραφή που διαβαζόταν το ίδιο από την αρχή και από το τέλος: ΝΙΨΟΝ ΑΝΟΜΗΜΑΤΑ ΜΗ ΜΟΝΑΝ ΟΨΙΝ"Να πλύνεις τις αμαρτίες σου και όχι μόνο το πρόσωπό σου".
Όταν το έργο τελείωσε έγινε μεγάλη γιορτή. Ο αυτοκράτορας με πομπή έφτασε μπροστά στο ναό. Στάθηκε και κοίταξε με θαυμασμό τη μεγάλη πεντάμορφη εκκλησία. Άπλωσε τα χέρια στον ουρανό και αναφώνησε: “Δόξα στο Θεό, που με αξίωσε να φτιάξω τέτοιο έργο. Νενίκηκά σε Σολομών!”. Έπειτα μοίρασε δώρα και νομίσματα στο λαό.
Η Αγια-Σοφιά είναι αφιερωμένη στη σοφία του Θεού και κτίστηκε για να τιμηθεί η αγάπη του, που δημιούργησε το θαυμαστό κόσμο μέσα στον οποίο ζούμε.
Σήμερα, δυστυχώς, ο περικαλλής αυτός ναός έχει μετατραπεί σε μουσείο.
ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ ΚΑΛΛΟΣ
Όταν περνούσες την κεντρική είσοδο, έμενες θαμπωμένος από τις μακρές
σειρές κιόνων. Υψώνονταν άλλοι από πράσινα και άλλοι από πορφυρένια
μάρμαρα και ήταν στεφανωμένοι με λευκά κιονόκρανα, που είχαν δαντελωτά σκαλίσματα. Στη μέση ακριβώς του ναού, τέσσερις μεγάλοι στύλοι ενώνονται με αρμονικές αψίδες και στηρίζουν το μεγάλο και βαρύ θόλο, τον τρούλο. Και όμως αυτός φαίνεται σαν να κρέμεται ελαφρά ελαφρά από τον ουρανό με μια αόρατη χρυσή αλυσίδα.
Φως, πολύ φως, μπαίνει παντού. Ο τεράστιος αυτός ναός, παρά τον όγκο του, φαίνεται ελαφρύς με την αρμονία του φωτός και των χρωμάτων, τη χάρη των γραμμών και τον πλούσιο στολισμό... Ο χριστιανός, λέγει κάποιος βυζαντινός χρονογράφος, αισθανόταν ότι ο Κύριος είναι κάπου εκεί κοντά και ευχαρίστως παραμένει στο ναό αυτόν τον οποίο έφτιαξε ο άνθρωπος σαν κατοικία του Θεού. Ο λαός μας με κάθε τρόπο εξέφραζε το θαυμασμό του για την Αγια-Σοφιά, μέσα στους θρύλους και στα τραγούδια του, όπως στο παρακάτω:
"Σαν τα μάρμαρα της Πόλης, που 'ναι στην Αγια-Σοφιά.
Έτσι τα 'χεις ταιριασμένα, μάτια, φρύδια και μαλλιά."
fimotro
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου