Ανασχεδιάζοντας την αισθητική εικόνα της Θεσσαλονίκης, του Σ. Κωνσταντινίδη

Η ποιότητα αυτή δεν είναι υποχρεωτικά άθροισμα αρχιτεκτονικών αριστουργημάτων, αλλά είναι κυρίως η συλλογική ταυτότητα του αστικού χώρου. Δηλαδή ο δημόσιος χώρος δεν είναι ξένος, ανοίκειος ή και εχθρικός. Είναι η φυσική και αδιαχώριστη προέκταση του ιδιωτικού χώρου. Με άλλα λόγια, σπίτι των πολιτών συνεχίζει να είναι η πόλη.

Η πρόκληση αυτή για τις ελληνικές πόλεις χάθηκε για δύο κυρίως λόγους, πρώτον γιατί αφέθηκαν μεταπολεμικά στη χυδαιότητα του συστήματος της αντιπαροχής και δεύτερον γιατί μεταπολιτευτικά δεν διαμορφώθηκε μέχρι σήμερα μια σοβαρή πολιτική βιώσιμης αστικής ανάπτυξης.

Μπορούμε σήμερα να αλλάξουμε την εικόνα που αντικρίζουμε στις ελληνικές πόλεις; Οι νέοι Δήμαρχοι μετά τις αυτοδιοικητικές εκλογές οφείλουν να αντιμετωπίσουν το θέμα συστηματικότερα. Aς επιχειρήσουμε πρακτικά με μικρές κινήσεις και μικρό κόστος να αναφερθούμε σε πέντε βασικούς άξονες, αναβαθμίζοντας τη σημερινή αισθητική, παίρνοντας ως παράδειγμα την πόλη της Θεσσαλονίκης :

1. Προσόψεις κτιρίων. Αποφεύγοντας αυτοσχεδιασμούς σε χρώματα, επιλέγοντας γήινες αποχρώσεις σε συνάφεια με τη γύρω περιοχή είναι δυνατόν να σημειωθεί μεγάλη αναβάθμιση στην εικόνα του μετώπου των πολυκατοικιών και άρα και της πόλης
2. Δημόσια γλυπτά. Τα γλυπτά σε δημόσιους χώρους και κυρίως η σύγχρονη τέχνη είναι ανύπαρκτα στη χώρα μας. Στη Θεσσαλονίκη εκτός από το έργο του Ζογγολόπουλου και μερικά ακόμη, κυριαρχούν αποκλειστικά προτομές και γλυπτά που περιορίζονται σε ιστορικές η αναφορές.
3. Πράσινο και φύτευση. Πυκνές φυτεύσεις στους δρόμους με κριτήριο την αποκατάσταση αισθητικής και σκίασης. Επίσης με φυτεμένες ταράτσες και αναρριχώμενα φυτά στα μπαλκόνια, από τη μία βοηθάμε το μικροκλίμα του κτιρίου και από την άλλη αποκαθιστούμε αισθητικά την πρόσοψη.
4. Δημόσιος χώρος, δρόμοι, πεζοδρόμια. Η αντίληψη ότι ο δημόσιος χώρος είναι ευθύνη όλων μας, πρέπει να υποκαταστήσει την σημερινή κυρίαρχη άποψη ότι «δεν είναι κανενός». Η αναβάθμιση της ποιότητας πάρκων και παιδικών χαρών, η λειτουργική ενοποίηση των ελεύθερων χώρων, η διασύνδεση με ειδικές διαδρομές ποδηλάτων και πεζών, η απελευθέρωση των πεζοδρομίων από πάσης φύσης εμπόδια είναι μία άμεση προτεραιότητα. Το θέμα του δημόσιου χώρου δεν είναι μόνο ζήτημα ποσοτικό αλλά πρωτίστως ποιοτικό.
5. Εκδηλώσεις δρόμου και γκράφιτι (street events). Επί χρόνια στην Ευρώπη οι μουσικές, θεατρικές και εικαστικές εκδηλώσεις δρόμου, συνήθως από μικρά ερασιτεχνικά η νεανικά σχήματα αποτελούν την ατραξιόν των δημόσιων χώρων. Επίσης μέσω της δημιουργίας γκράφιτι σε σχολεία, γέφυρες κτλ έχει αναπτυχθεί σε πολλές σύγχρονες πόλεις ένα ολόκληρο κίνημα ΄΄αστικής΄΄ εικαστικής έκφρασης. Οι ελληνικές πόλεις υστερούν κι εδώ.

Επί δεκαετίες τα αισθητικά και λειτουργικά πρότυπα της νεοελληνικής κοινωνίας ταυτίστηκαν με τις αντιλήψεις της ιδιωτικής ψευδο-ευδαιμονίας. Η πολιτεία τόσο ως κεντρική διοίκηση όσο και ως τοπική αυτοδιοίκηση, πρέπει να παίξει ένα ρόλο περισσότερο παρεμβατικό ως αντίβαρο στην ιδιωτική αυθαιρεσία η άγνοια, που καθορίζει αποφασιστικά όμως τη δημόσια αισθητική εικόνα των πόλεων και εν΄ τέλει την ποιότητα της καθημερινής ζωής όλων μας.

Του Σταύρου Κωνσταντινίδη

Πηγή tvxs